شرح ( پرسش و پاسخ ) 575 - آيا صيغهء امر داراى معانى مختلف و متعدّدى است ؟ « 1 » ( ربّما يذكر للصّيغة . . . الى غير ذلك ) ج : مىفرمايد : چه‌بسا براى صيغهء امر معانى متعدّى ذكر شده « 2 » و گفته شده كه استعمال در اين معانى شده است . از آن جمله ، معناى ترجّى ، « 3 » تمنّى ، « 4 » تهديد ، « 5 » انذار ، « 6 » اهانت ، « 7 » خوار نمودن ، « 8 » به عجز درآوردن ، « 9 » تسخير « 10 » و غير اين معانى مىباشد . « 11 » 576 - نظر مصنّف نسبت به معانى ذكر شده براى صيغهء امر چيست ؟ ( و هذا . . . هذه الامور ) ج : مىفرمايد : اينكه صيغهء امر داراى معانى متعدّده مثل ترجّى ، تمنّى و غيره بوده كلام صحيحى نمىباشد . زيرا صيغهء امر در هيچ‌يك از اين معانى استعمال نشده بلكه تنها در

--> ( 1 ) - مبحث اوّل در فصل دوّم مربوط است به صيغهء امر كه از مصاديق مفهوم و معناى امر مىباشد . ( 2 ) - يعنى همان‌طور كه براى مادهء امر ، معانى متعدّدى ذكر شده بود براى صيغهء امر نيز معانى متعدّدى ذكر شده است . ( 3 و 4 ) - همانند صيغهء « انجلى » در شعر امرؤ القيس كه شب را مخاطب قرار داده و مىگويد « الا يا ايّها اللّيل الطّويل الا انجلى » يعنى اى شب طولانى ، به پايان برس و صبح شود گفته‌اند : امر كردن امرؤ القيس به شب به اينكه به پايان برسد براى ترجّى و تمنّى است . چرا كه با امر او كه شب به پايان نمىرسد . بلكه بايد زمان خودش را بگذراند و سپرى شود . يعنى اميد دارد و آرزو مىكند كه شب طولانى به پايان رسيده و صبح شود تا او به معشوقش برسد . ( 5 ) - مثل خطاب و امر خداوند به گنهكاران و كافران كه مىفرمايد : « افعلوا ما شئتم » هرچه مىخواهيد بكنيد . گفته شده صيغهء « افعلوا » به معناى تهديد و ترساندن است . ( 6 ) - « قل تمتّعوا فى داركم ثلاثة ايّام » گفته شده كه صيغهء « تمتّعوا » به معناى انذار مىباشد . ( 7 و 8 ) - « القوا ما انتم ملقون » القا كنيد آن چيزى را كه مىخواهيد القا كنيد . مثل اينكه گفته مىشود ؛ اگر مىخواهى بزنى ، بزن . يعنى كار كوچك و پستى است . ( 9 ) - « فَأْتُوا بِسُورَةٍ مِنْ مِثْلِهِ » يعنى قادر نبوده و عاجزيد از اينكه سوره‌اى مثل سورهء قرآن بياوريد . ( 10 ) - « كُونُوا قِرَدَةً خاسِئِينَ » * . ( 11 ) - مثل استعانت ، تكذيب كردن ، مشورت ، تعجّب ، دعاء و تسويه .